Gaziantep Kalesi 
  

* Gaziantep Kalesi şehir merkezinde bir höyük üzerine kuruludur.
* Bu höyüğün alt kısmı sert kaya zemin olmasından dolayı halk tarafından kudret kayası olarak da anılır. 
* İlk kez Roma döneminde şu anki kalenin bulunduğu yerde askeri amaçlı gözetleme kuleleri ve askeri karakollar kurulur.
* Doğu Roma Kralı Justinianus döneminde 530’lu yıllarda bugünkü kale yapılır ve buraya büyük bir askeri garnizon kurulur.
* Daha önceleri şehirden yaklaşık 15 km. kuzeyde Dülük etrafında yaşayan şehir halkı bu askeri garnizon etrafına yerleşmeye başlarlar ve böylece şehir eski yerinden bugünkü yerine taşınmış olur.  
* Aslı bir Bizans yapısı olan kale Memlükler, Dulkadiroğulları ve Osmanlılar dönemlerinde tamiratlar görür.
* En son ve esaslı tamirat ve yenileme Kanuni Sultan Süleyman tarafından 1557 yılında  yaptırılır.
* Kale çevresi yaklaşık 1200 metredir.
* Kaleyi yapan mimar hakkında herhangi bir bilgi yoktur.
* Evliya çelebi kalede 26 burç olduğunu ve kalenin etrafının yazar. Günümüzde sadece 12 burç görülür.
* Evliya Çelebi kale çevresinin 1300 adım olduğunu ve kaleyi çevreleyen hendeğin ise 40 arşın (yaklaşık 30 metre) genişlikte, 20 arşın (yaklaşık 15 metre) derinlikte olduğunu belirtir. 
* Bu hendeğin sadece kuzey kısmı görülür. 
* Kale güneyden kuzeye doğru eğimli bir arazi üzerinde yapıldığından güney taraftaki hendek cumhuriyet döneminde etraftaki yıkılmış evlerin kürünmesi ile doldurulmuş olduğundan görülmez.  
* Bazı kaynaklarda muhasarayı zorlaştırmak için hendeğin su ile doldurulmuş olabileceği aktarılır. Bu hendeğin eğimli bir arazide olduğundan dolayı teknik olarak mümkün görülmemektedir. Hendeğin güney kısmı ve kuzey kısmı arası yükseklik farkı vardır. Bu ancak hendek aralarının duvarlar ile örülmesi ile mümkün olabilir. Ama hendek içinde duvarlar ile oluşturulmuş gözlere rastlanılmaz. 
* Kalenin iç kısmında yaşam alanları, cami, hamam, sarnıç, ambarlar bulunur.
Kalenin etrafı derin bir hendek ile çevrili idi. Kaleye hendek ile kale kapısını bağlayan bir kaldırma merdivenle geçilir.
* Kale aynı zamanda kala-i Füsus olarak bilinir. Yani yüzük kalesi… Efsaneye göre şehrin emiresi hatun çok değerli yüzüğünü satarak bu kaleyi yaptırır, o yüzden yüzük kalesi denir.
* Bazı seyyahlar ise kalenin yukarıdan bakınca yüzük gibi görüldüğü için kala-i füsus yani yüzük kalesi dendiğini rivayet ederler.
* Kale 6 Şubat 2023 depreminde büyük zarar görmüştür. Yeniden tamirat ve tadilat yapılmaktadır.
* Deprem öncesi kale içerisinde Gaziantep kurtuluş mücadelesi hakkında görsel küçük bir müze oluşturulmuştu. Kale depremden sonra bu satırların yazıldığı tarihe kadar (7 Ocak 2026) halen kapalı durumda. Kale ziyarete açıldığında sayfa güncellenecektir. 
——————-
Gaziantep ziyaretinizde güzel zamanlar dilerim.
Saygılar, Selamlar
Rehber Muammer Çelik

Son Düzenleme tarihi: 08.01.2026
Saygılar, Selamlar
Muammer